Zwolle Sassenpoort.

Zwolle.

Het gebouw bestaat uit een hoog rechthoekig poortlichaam, geflankeerd door twee zware achthoekige torens op rond grondplan, aan de veldzijde en twee iets hogere torentjes aan de stadzijde, rustend op steunberen. De poort werd gebouwd in 1409. Als natuursteen werd trachiet van de Drachenfels en tufsteen uit de Eifel gebruikt. Het gebouw toont nog de indrukwekkende hoogte van een poort uit de tijd dat vuurwapens nog niet van grote kracht waren. In dit verband zijn de ronde kanongaten op de derde verdiepingen in de beide torens opmerkelijk. Erboven is steeds een luik. Wellicht heeft het feit dat Zwolle een centrum van geschutgieterijen was een rol gespeeld. De spitsbogige doorgang werd overkluisd door een kruisgewelf. De sluitsteen geeft de aartsengel Michaël, schutspatroon van de stad, weer. In de spitsboog aan de veldzijde bevindt zich de hameisleuf. Naast de boog zijn aan de buitenzijde twee gaten, waardoor de kettingen van de valbrug liepen.

Sassenpoort.

De toegang tot de bovenverdieping vindt plaats langs een wenteltrap op vierkante plattegrond, gedeeltelijk in de muur gebouwd en gedeeltelijk uitstekend op de noordelijke hoek aan de stadzijde. In de wachtruimte op de eerste verdieping was de stookplaats tegen de wand, schuin tegenover de trapopgang. Op die hoogte was een privaat in de muur van de noordelijke toren aan de veldzijde. Ook op de tweede verdieping was daar een privaat. Op dat niveau bevindt zich tussen de beide torens aan de buitenzijde een uitgebouwde galerij waarin werpgaten zijn aangebracht. Nog hoger zijn in de torens de reeds beschreven kanongaten en pas daarboven bereikt men op ongeveer tweeëntwintig meter boven het straatniveau de weergangen. Bij een restauratie tussen 1893 en 1898 werd het eenvoudige negentiende-eeuwse torentje op het spitse hoofddak vervangen door een neo-gotisch spits klokketorentje en kregen de borstweringen rond het dak kantelen. Ook de dakkapellen dateren van die tijd.

1e verdieping: De Hanzezaal

De eerste verdieping, de Hanzezaal, staat in het teken van de middeleeuwse stadsommuring van Zwolle. Bezoekers worden hier geïntroduceerd in de tijd waarin de stad werd beschermd door een imposante verdedigingslinie van muren, torens en poorten. Op de gaanderij is uitgebreide informatie beschikbaar over de vele stadspoorten die Zwolle ooit rijk was, waaronder de Sassenpoort, de Diezerpoort en de Kamperpoort. Hoewel laatstgenoemde poorten niet behouden zijn, worden zij middels maquettes op deze verdieping in herinnering gebracht. Daarnaast wordt de bijnaam van de Zwollenaren, “Blauwvingers”, nader toegelicht. Zowel de legende als de historische achtergrond van deze naam komen aan bod, waardoor bezoekers meer inzicht krijgen in de volkscultuur en identiteit van de stad. Oude plattegronden van de binnenstad completeren het beeld van het middeleeuwse Zwolle.

2e verdieping: De Pierre Cuyperszaal

Op de tweede verdieping bevindt zich de Pierre Cuyperszaal, waar de militaire en defensieve functies van de Sassenpoort centraal staan. In de oostelijke en westelijke hoektorens zijn nog twee oorspronkelijke gevangeniscellen te zien. In de westelijke toren is tevens het ‘gemak’ (toilet) voor de gevangenen bewaard gebleven. Centraal in de zaal bevindt zich een stenen balk met een uitgespaarde ronding, die diende als de as voor het mechanisme waarmee het valhek werd bediend. Dit valhek kon snel neergelaten worden om de poort te sluiten en de stad te beschermen. Naastgelegen deuren bieden toegang tot de zogenaamde mezekouwen, vierkante werpgaten die werden gebruikt om vijanden te overgieten met kokend water of andere vloeistoffen. Hoewel deze verdedigingswerken tegenwoordig niet meer in gebruik zijn, blijft hun aanwezigheid een tastbare herinnering aan de gewelddadige confrontaties die hier plaatsvonden.

3e verdieping: De Kruitzaal

De derde verdieping, ook wel bekend als de Kruitzaal, biedt een duidelijk beeld van het militaire verleden van de Sassenpoort. Hoewel de schietgaten in de oostelijke en westelijke torens zijn dichtgemetseld, zijn zij nog steeds goed zichtbaar en getuigen zij van de tijd dat hier falconetten, kleine kanonnen, waren opgesteld ter verdediging van de stad. Deze verdieping heeft echter ook een andere historische functie gehad: als archiefruimte. De Sassenpoort diende lange tijd als archief voor de stad Zwolle, en deze verdieping biedt een uniek inzicht in het werk van archivarissen uit het verleden. Hoewel fysieke archieven tegenwoordig grotendeels gedigitaliseerd zijn, biedt deze verdieping een zeldzaam inkijkje in de wereld van documentenbeheer en stadsadministratie zoals dat eeuwenlang plaatsvond.

4e verdieping: De Klokkenzolder

Op de vierde en hoogste verdieping van de Sassenpoort bevindt zich de Klokkenzolder. Hier kunnen bezoekers de imposante kapconstructie bewonderen, met originele pen-en-gatverbindingen, die getuigt van het vakmanschap van de middeleeuwse bouwers. Elke verbinding is voorzien van Romeinse cijfers om de plaatsing van de balken te markeren. In 1732 werd in de Sassenpoort voor het eerst een uurwerk geplaatst, aanvankelijk met slechts één wijzer. Dit uurwerk werd bevestigd op een nieuwe vierkante torenspits. De huidige neogotische torenspitsen, ontworpen door de bekende architect Pierre Cuypers, dateren uit een latere periode. Hoewel het uurwerk tegenwoordig automatisch werkt, is de originele slinger nog steeds in beweging te zien, wat een fascinerende herinnering vormt aan het verstrijken van de tijd en de technologische vooruitgang door de eeuwen heen.

Sassenpoortzwolle.nl